Bỏ qua tới nội dung

Miễn phí vận chuyển toàn quốcHàng chính hãng nhập khẩu từ ÚcĐổi trả trong 7 ngàyTư vấn Zalo/Hotline 0932 196 075

Perdays
Mum's Hub · Sau sinh & cho con bú

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ cho con bú: đủ chất cho mẹ, đủ sữa cho bé

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ cho con bú: đủ chất cho mẹ, đủ sữa cho bé

Dinh dưỡng cho mẹ cho con bú cần đủ năng lượng, đủ đạm, canxi, sắt, i-ốt và nước để mẹ hồi phục sau sinh và có sức chăm con. Mẹ không cần kiêng khem quá mức hay "ăn cho hai người": chỉ cần ăn thêm vừa phải, đa dạng thực phẩm và uống nước đều đặn. Bài viết tổng hợp khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng, CDC và các tổ chức y tế uy tín để mẹ dễ áp dụng mỗi ngày.

Mẹ cho con bú cần ăn thêm bao nhiêu năng lượng?

Theo Viện Dinh dưỡng, nhu cầu năng lượng của mẹ cho con bú cao hơn khoảng 500 kcal/ngày so với phụ nữ không mang thai, không cho con bú. Với mẹ đã tăng 10–12 kg khi mang thai, mức khuyến nghị khoảng 2.260 kcal/ngày nếu lao động nhẹ và 2.550 kcal/ngày nếu lao động vừa (nguồn: Viện Dinh dưỡng).

CDC (Hoa Kỳ) đưa ra mức thấp hơn, khoảng 330–400 kcal/ngày so với trước khi mang thai, tùy cân nặng, mức vận động và việc bé bú mẹ hoàn toàn hay bú thêm sữa công thức (nguồn: CDC). Hiểu đơn giản, mẹ chỉ cần thêm một đến hai bữa phụ nhỏ mỗi ngày và nếu muốn giảm cân thì giảm từ từ, không nhịn bữa.

Các nhóm chất quan trọng trong dinh dưỡng cho mẹ cho con bú

Bảng dưới đây tóm tắt các con số khuyến nghị chính, kèm thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn Việt.

Dưỡng chấtKhuyến nghị cho mẹ cho con búThực phẩm gợi ý
Chất đạm79 g/ngày trong 6 tháng đầu, 73 g/ngày trong 6 tháng sau; đạm động vật chiếm ít nhất 30% (Viện Dinh dưỡng)Thịt nạc, cá, trứng, tôm, đậu phụ, các loại đậu
Chất béoChiếm 20–30% năng lượng khẩu phần (Viện Dinh dưỡng)Dầu thực vật, cá, các loại hạt
Canxi1.300 mg/ngày (Viện Dinh dưỡng)Sữa, sữa chua, phô mai, đậu phụ, tôm tép, rau xanh đậm
I-ốt290 mcg/ngày (CDC)Muối i-ốt, hải sản
Choline550 mg/ngày (CDC)Trứng, thịt, cá, đậu nành
Rau và trái câyÍt nhất 400 g mỗi ngày (Viện Dinh dưỡng)Rau lá xanh, bí đỏ, cam, ổi, đu đủ chín

Canxi: Viện Dinh dưỡng gợi ý khoảng 6,5 đơn vị sữa mỗi ngày; một đơn vị tương đương 100 ml sữa, 15 g phô mai hoặc 1 hộp sữa chua 100 g, cho khoảng 100 mg canxi. Mẹ không uống được sữa có thể tham khảo các thực phẩm giàu canxi ngoài sữa hoặc đọc thêm về canxi cho mẹ sau sinh cho con bú.

Sắt: lượng máu mất khi sinh có thể làm cạn dự trữ sắt. Viện Dinh dưỡng khuyên mẹ tiếp tục dùng viên sắt hoặc đa vi chất ít nhất trong tháng đầu sau sinh, theo chỉ định của bác sĩ. Thịt bò, thịt lợn nạc, trứng, tôm cua ăn kèm trái cây giàu vitamin C như cam, ổi giúp hấp thu sắt tốt hơn (nguồn: Viện Dinh dưỡng).

Người mẹ đứng trong phòng khách, bế và cho em bé bú Ăn uống đủ chất và uống đủ nước giúp mẹ có sức chăm con qua những cữ bú dài (Ảnh minh họa)

Mẹ cho con bú cần uống bao nhiêu nước?

Viện Dinh dưỡng khuyến nghị mẹ cho con bú uống khoảng 2,0–2,5 lít nước mỗi ngày, tương đương 12–15 cốc. Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) cũng đề xuất lượng nước của mẹ cho con bú cao hơn khoảng 700 ml/ngày so với phụ nữ cùng tuổi không cho con bú, tính cả nước từ đồ uống và thức ăn (nguồn: EFSA). Mẹ có thể đặt sẵn một cốc nước ở chỗ hay ngồi cho bú; canh, sữa cũng được tính vào tổng lượng nước, và nước tiểu vàng nhạt cho thấy mẹ đang uống đủ.

Gợi ý một ngày ăn uống của mẹ cho con bú

Để dinh dưỡng cho mẹ cho con bú đều đặn, Viện Dinh dưỡng khuyên chia khẩu phần thành 3–6 bữa mỗi ngày. Dưới đây là một ngày mẫu, mẹ có thể đổi món tương đương theo khẩu vị.

BữaGợi ý món ăn
SángPhở bò hoặc cháo thịt bằm, thêm rau thơm
Phụ sángMột hộp sữa chua và một quả chuối
TrưaCơm, cá hấp gừng, canh rau ngót nấu thịt, rau luộc, vài miếng ổi
Phụ chiềuMột cốc sữa hoặc sữa đậu nành, một lát bánh mì nguyên cám
TốiCơm, đậu phụ sốt cà chua, thịt gà luộc, canh bí đỏ, một quả cam
Phụ tối khi bú đêmMột bát cháo nhỏ hoặc một cốc sữa ấm

Thực phẩm, đồ uống mẹ cho con bú nên hạn chế

  • Rượu bia: Viện Dinh dưỡng khuyên không dùng. CDC cũng cho rằng không uống rượu là an toàn nhất; nếu có uống, không quá một ly tiêu chuẩn mỗi ngày và chờ ít nhất 2 giờ mới cho bé bú. Vắt sữa đổ bỏ không làm cồn trong sữa giảm nhanh hơn (nguồn: CDC).
  • Cà phê, trà đặc, nước tăng lực: Viện Dinh dưỡng khuyên mẹ cho con bú tránh cà phê. Theo CDC, caffeine khoảng 300 mg/ngày trở xuống (2–3 tách cà phê) thường không gây hại cho bé; nếu bé quấy, khó ngủ thì mẹ nên giảm, và mẹ có bé sinh non hoặc mới sinh nên dùng ít hơn nữa.
  • Cá nhiều thủy ngân: FDA khuyên ăn 2–3 phần cá mỗi tuần từ nhóm ít thủy ngân như cá hồi, cá mòi, cá cơm, cá rô phi, tôm, cua; mỗi phần khoảng 113 g, cỡ lòng bàn tay. Nên tránh cá thu vua, cá kiếm, cá mập, cá maclin, cá ngừ mắt to, cá orange roughy và cá đầu vuông (tilefish) vịnh Mexico (nguồn: FDA).
  • Đồ ăn ôi thiu, quá cay nóng: Viện Dinh dưỡng khuyên không ăn thức ăn ôi thiu và hạn chế món quá nhiều hành, tỏi, ớt.

Mẹ ăn chay khi cho con bú cần lưu ý gì?

CDC lưu ý bé bú mẹ ăn thuần chay có thể nhận rất ít vitamin B12, và thiếu B12 có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh của bé. Sắt từ thực vật cũng khó hấp thu hơn sắt từ thịt cá. Vì vậy, nhân viên y tế cần đánh giá nhu cầu bổ sung choline, kẽm, sắt, vitamin B12, vitamin D, vitamin A, canxi, i-ốt và omega-3 cho mẹ ăn chay (nguồn: CDC). Mẹ nên ăn đa dạng đậu phụ, các loại đậu, vừng, ăn kèm trái cây giàu vitamin C và hỏi bác sĩ về vitamin B12.

Ăn gì để nhiều sữa? Hiểu đúng về "món lợi sữa"

Sữa mẹ được tạo theo cơ chế cung và cầu: bé bú càng nhiều, cơ thể mẹ càng tạo nhiều sữa. NHS (Anh) khuyên mẹ cho bé bú theo nhu cầu, cho bú cả hai bên, tăng thời gian da kề da và không cho bé ăn uống gì khác ngoài sữa mẹ khi chưa cần thiết (nguồn: NHS).

Các món truyền thống vẫn bổ dưỡng, nhưng chưa có bằng chứng chắc chắn rằng một món cụ thể làm tăng lượng sữa; ăn đủ bữa và cho bé bú đúng cách quan trọng hơn. Nếu thấy ít sữa, mẹ tham khảo bài sữa mẹ ít phải làm sao và lịch cho con bú theo tháng tuổi.

Gợi ý bổ sung từ Perdays cho mẹ cho con bú

Khi cho con bú, nhu cầu canxi, i-ốt, choline của mẹ cao hơn bình thường, trong khi bữa ăn khó lúc nào cũng đủ. Ăn uống đa dạng vẫn là nền tảng; cá ít thủy ngân là nguồn DHA tự nhiên được CDC khuyến khích. Khi cần, mẹ có thể trao đổi với bác sĩ về các sản phẩm sản xuất tại Úc dưới đây:

  • Perdays Breastfeeding Probiotic & Vitamin D: men vi sinh kết hợp vitamin D3, giúp bổ sung men vi sinh và vitamin D cho mẹ giai đoạn cho con bú. Dùng theo hướng dẫn trên nhãn.
  • Perdays Pregnancy Opti-Smart & DHA: DHA thuần chay dạng Sn-2 (100 mg) cùng lutein, zeaxanthin, beta-carotene, giúp bổ sung DHA và các dưỡng chất lutein, zeaxanthin, beta-carotene cho mẹ bầu và mẹ cho con bú. Dùng 2 viên/ngày, mỗi lần 1 viên, trong hoặc sau bữa ăn.
  • Combo phục hồi sau sinh: bộ gồm các sản phẩm lẻ Perdays Pregnancy Opti-Smart & DHA, Breastfeeding Probiotic & Vitamin D, Immune Boost + Lactoferrin và Plant Calcium Complex + K2; công dụng và cách dùng theo từng sản phẩm lẻ trong bộ.

Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Khi nào cần đi khám ngay?

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ cho con bú hợp lý giúp mẹ hồi phục, nhưng không thay thế việc thăm khám. Mẹ nên đến cơ sở y tế sớm nếu:

  • Sốt, bầu ngực sưng nóng, đỏ, đau hoặc có cục cứng không giảm sau khi cho bú (có thể là viêm tắc tuyến sữa).
  • Mệt lả, chóng mặt, tim đập nhanh, khó thở hoặc da xanh xao bất thường.
  • Ra máu âm đạo nhiều, sản dịch có mùi hôi hoặc đau bụng dưới tăng dần.
  • Buồn bã, lo âu kéo dài, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân hay con: hãy nói với người thân và tìm hỗ trợ y tế ngay.
  • Bé ít tã ướt, bú yếu, ngủ li bì khó đánh thức hoặc vàng da tăng dần.

Câu hỏi thường gặp về dinh dưỡng cho mẹ cho con bú

Mẹ cho con bú có cần kiêng nhiều món không?

Không cần kiêng khem quá mức. Mẹ chỉ nên tránh rượu bia, hạn chế caffeine, tránh cá nhiều thủy ngân và đồ ăn ôi thiu. Nếu nghi bé phản ứng với món nào đó, mẹ hãy hỏi bác sĩ trước khi tự bỏ cả nhóm thực phẩm.

Mẹ cho con bú uống cà phê được không?

Viện Dinh dưỡng khuyên tránh cà phê. Nếu vẫn muốn uống, CDC cho rằng khoảng 300 mg caffeine/ngày trở xuống thường không gây hại cho bé; bé quấy hoặc khó ngủ thì mẹ nên giảm.

Mẹ ăn ít thì sữa có ít đi không?

Lượng sữa phụ thuộc chủ yếu vào việc bé bú thường xuyên và đúng cách. Tuy vậy, ăn quá ít khiến mẹ mệt, thiếu chất và khó chăm con, nên mẹ vẫn cần ăn đủ bữa.

Mẹ cho con bú có cần uống thêm vitamin không?

Viện Dinh dưỡng khuyên duy trì viên sắt hoặc đa vi chất ít nhất trong tháng đầu sau sinh theo chỉ định của bác sĩ. Mẹ ăn chay nên hỏi bác sĩ về vitamin B12, và không nên tự dùng nhiều loại vitamin liều cao cùng lúc.

Mẹ còn băn khoăn?

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Mẹ cần tư vấn dưỡng chất theo tuần thai, gửi câu hỏi cho Perdays nhé.

Thấy hữu ích? Chia sẻ cho mẹ bầu khác