Bỏ qua tới nội dung

Miễn phí vận chuyển toàn quốcHàng chính hãng nhập khẩu từ ÚcĐổi trả trong 7 ngàyTư vấn Zalo/Hotline 0932 196 075

Perdays
Mum's Hub · Sức khoẻ mẹ bầu

Phù chân khi mang thai: khi nào bình thường, khi nào là dấu hiệu tiền sản giật?

Phù chân khi mang thai: khi nào bình thường, khi nào là dấu hiệu tiền sản giật?

Phù chân khi mang thai phần lớn là bình thường: cơ thể mẹ giữ nhiều nước hơn, chân sưng nhiều hơn vào cuối ngày, khi trời nóng hoặc đứng lâu, và đỡ khi mẹ nghỉ ngơi, gác chân lên. Tuy vậy, phù xuất hiện đột ngột ở mặt, tay, chân, nhất là kèm đau đầu, nhìn mờ hoặc đau dưới sườn, có thể là dấu hiệu tiền sản giật và cần đi khám ngay. Bài viết giúp mẹ phân biệt hai tình huống này và biết cách giảm phù an toàn tại nhà.

Vì sao mẹ bầu bị phù chân?

Khi mang thai, cơ thể giữ lại nhiều nước hơn bình thường. Lượng dịch dư này có xu hướng dồn xuống những vùng thấp nhất của cơ thể như bàn chân, mắt cá chân (nguồn: NHS). Ngoài ra, tử cung lớn dần gây áp lực làm máu ở chân lưu thông chậm hơn, đẩy dịch ra mô ở cẳng chân, cổ chân và bàn chân.

Thời tiết nóng và đứng lâu khiến phù rõ hơn. Phù thường nặng hơn vào cuối ngày và ở những tháng cuối thai kỳ.

Phù chân khi mang thai thế nào là bình thường?

Bảng dưới đây giúp mẹ so sánh nhanh phù thường gặp với phù cần cảnh giác. Bảng chỉ để tham khảo, không thay cho việc khám và đo huyết áp.

Đặc điểmPhù thường gặpPhù cần đi khám ngay
Cách xuất hiệnTăng dần, rõ hơn về chiều tốiXuất hiện hoặc tăng nhanh, đột ngột
Vị tríBàn chân, mắt cá chân cả hai bênKèm phù mặt, mí mắt, bàn tay; hoặc chỉ sưng đau một bên chân
Khi nghỉ ngơiĐỡ khi nằm nghỉ, gác chân caoKhông đỡ hoặc ngày càng nặng
Triệu chứng kèm theoKhông cóĐau đầu, nhìn mờ, đau dưới sườn, buồn nôn, nôn, huyết áp cao
Người phụ nữ rót nước lọc vào cốc có lát chanh trên bàn bếp Uống đủ nước và giảm bớt muối là lời khuyên dinh dưỡng chung cho mẹ bầu. (Ảnh minh họa)

Tiền sản giật là gì và vì sao mẹ cần biết?

Tiền sản giật là tình trạng tăng huyết áp liên quan đến thai kỳ, có thể gây biến chứng nghiêm trọng cho mẹ và bé nếu không được phát hiện, theo dõi kịp thời. Bệnh hay gặp từ tuần 20 trở đi, nhưng có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào trong thai kỳ, thậm chí trong vài ngày hoặc vài tuần sau sinh (nguồn: NHS).

Dấu hiệu sớm nhất của tiền sản giật là huyết áp cao và có protein trong nước tiểu, mà mẹ thường không tự cảm nhận được. Đó là lý do mỗi lần khám thai, mẹ đều được đo huyết áp và thử nước tiểu.

Dấu hiệu tiền sản giật mẹ cần nhận biết

Khi có tiền sản giật, huyết áp thường từ 140/90 mmHg trở lên; nhiều mẹ hoàn toàn không có triệu chứng (nguồn: Cleveland Clinic). Những dấu hiệu mẹ cần chú ý gồm:

  • Phù mặt, bàn tay hoặc bàn chân xuất hiện đột ngột, hoặc tăng nhanh.
  • Đau đầu dữ dội, không đỡ khi dùng thuốc giảm đau thông thường.
  • Nhìn mờ, thấy chớp sáng hoặc đốm trước mắt.
  • Đau dưới bờ sườn hoặc đau vùng thượng vị (trên rốn).
  • Buồn nôn, nôn, nhất là ở nửa sau thai kỳ.
  • Ợ nóng không đỡ dù đã dùng thuốc dạ dày.
  • Cảm thấy rất mệt, rất khó chịu trong người.

Bộ Y tế cũng liệt kê nhức đầu, hoa mắt, đau thượng vị, nôn mửa là những dấu hiệu tiền sản giật cần hỏi và phát hiện khi khám thai (nguồn: Bộ Y tế, QĐ 1139/QĐ-BYT).

Ai dễ bị tiền sản giật hơn?

Theo NHS, nguy cơ cao hơn ở mẹ có đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận, bệnh tự miễn như lupus, hoặc từng bị tiền sản giật ở lần mang thai trước. Một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ:

  • Mang thai lần đầu.
  • Từ 40 tuổi trở lên.
  • Mang song thai hoặc đa thai.
  • Có người thân gần từng bị tiền sản giật.
  • Lần mang thai này cách lần trước từ 10 năm trở lên.
  • Chỉ số khối cơ thể (BMI) trước mang thai từ 35 trở lên.

Với mẹ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể kê aspirin liều thấp hằng ngày từ tuần 12 đến khi sinh, và bổ sung canxi nếu khẩu phần ăn không cung cấp đủ. Mẹ tuyệt đối không tự uống aspirin khi chưa được chỉ định.

Về canxi, WHO khuyến nghị phụ nữ mang thai ở những cộng đồng có khẩu phần canxi thấp bổ sung 1,5–2,0 g canxi nguyên tố mỗi ngày để giảm nguy cơ tiền sản giật (nguồn: WHO). Đây là khuyến nghị ở mức cộng đồng; liều cụ thể cho từng mẹ do bác sĩ quyết định sau khi xem chế độ ăn và nguy cơ. Bộ Y tế khuyến khích xét nghiệm tầm soát nguy cơ tiền sản giật trong quá trình khám thai.

Cách giảm phù chân khi mang thai tại nhà

Với phù thường gặp, mẹ có thể áp dụng những cách đơn giản sau (nguồn: NHS):

  • Đi bộ nhẹ nhàng nhiều lần trong ngày, tránh đứng một chỗ quá lâu.
  • Tập bàn chân: gập và duỗi bàn chân lên xuống 30 lần, xoay mỗi bàn chân 8 vòng theo mỗi chiều. Có thể tập khi ngồi hoặc đứng.
  • Gác chân cao khi nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt.
  • Đi giày dép, tất thoải mái; tránh quai dép, dây buộc hay tất có chun bó chặt khi chân sưng.
  • Khi nằm nghỉ, nằm nghiêng, ưu tiên nghiêng trái, kê gối hơi cao dưới chân nếu bị phù; hạn chế nằm ngửa sau tuần 28.
  • Uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày và giảm bớt muối trong khẩu phần ăn, theo hướng dẫn dinh dưỡng của Bộ Y tế.

Nếu mẹ làm việc văn phòng, hãy đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng thời gian ngồi. Bài mẹ bầu đi làm văn phòng có thêm nhiều thói quen nhỏ giúp mẹ đỡ mỏi chân. Nếu mẹ hay bị chuột rút kèm theo, bài bà bầu bị chuột rút về đêm sẽ hữu ích.

Sưng đau một bên chân: cẩn thận huyết khối tĩnh mạch sâu

Phù thường gặp hay ở cả hai chân. Nếu mẹ thấy một bên chân, thường ở bắp chân hoặc đùi, sưng kèm đau nhức, da quanh chỗ đau đỏ, tím hoặc sẫm màu, tĩnh mạch nổi rõ, đó có thể là dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch sâu (nguồn: NHS). Mang thai và 6 tuần sau sinh là giai đoạn có nguy cơ cao hơn.

Mẹ cần đi khám ngay trong ngày. Nếu sưng đau chân kèm khó thở hoặc đau ngực, hãy gọi 115 hoặc đến cấp cứu ngay, không tự lái xe.

Mẹ được theo dõi gì ở các lần khám thai?

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, ở mỗi lần khám thai, mẹ được kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn (trong đó có huyết áp), cân nặng, khám da niêm mạc để đánh giá phù và thiếu máu, đồng thời thử protein nước tiểu. Đi khám đúng lịch giúp phát hiện sớm tiền sản giật ngay cả khi mẹ chưa có triệu chứng. Mẹ có thể xem các mốc khám chính trong bài lịch khám thai định kỳ.

Gợi ý bổ sung từ Perdays cho 3 tháng giữa và cuối

Canxi là khoáng chất chính tạo nên xương. Bộ Y tế hướng dẫn bổ sung canxi 1.000–1.500 mg mỗi ngày sau tuần thứ 12 của thai kỳ khi có chỉ định (nguồn: Bộ Y tế, QĐ 1139/QĐ-BYT). Mẹ nên kết hợp với nguồn canxi từ bữa ăn hằng ngày, có thể tham khảo thực phẩm giàu canxi cho bà bầu ngoài sữa. Viên bổ sung không thay cho việc đo huyết áp, khám thai định kỳ và không phải cách tự xử lý phù chân.

  • Perdays Plant Calcium Complex + K2: canxi từ tảo đỏ kết hợp vitamin K2, vitamin D3 và magie; hỗ trợ duy trì sự chắc khoẻ của xương. Cách dùng: 2–3 viên/ngày cho người trưởng thành, theo hướng dẫn trên nhãn.

Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Khi nào cần đi khám ngay?

Mẹ hãy liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế có khoa sản ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau (nguồn: NHS):

  • Phù tăng đột ngột ở mặt, bàn tay hoặc bàn chân.
  • Đau đầu dữ dội.
  • Nhìn mờ, chớp sáng trước mắt.
  • Đau dữ dội ngay dưới bờ sườn.
  • Ợ nóng không đỡ khi dùng thuốc dạ dày.
  • Buồn nôn, nôn, cảm thấy rất khó chịu.
  • Huyết áp đo được từ 140/90 mmHg trở lên.
  • Một bên chân sưng, đau, đỏ hoặc sẫm màu.

Nếu mẹ co giật, khó thở, đau ngực hoặc lơ mơ, người nhà cần gọi 115 ngay.

Câu hỏi thường gặp về phù chân khi mang thai

Phù chân khi mang thai bao giờ thì hết?

Phù thường gặp hay rõ hơn ở những tháng cuối và thường giảm dần sau khi sinh. Tuy nhiên, tiền sản giật có thể xuất hiện cả sau sinh, nên nếu phù tăng kèm đau đầu, nhìn mờ trong những tuần đầu sau sinh, mẹ cần đi khám ngay.

Bà bầu bị phù chân có cần ăn nhạt hoàn toàn không?

Không cần ăn nhạt hoàn toàn. Bộ Y tế khuyên giảm lượng muối trong khẩu phần ăn; mẹ có thể hạn chế đồ ăn mặn, đồ chế biến sẵn, nước chấm đậm, nhưng vẫn ăn đủ chất cho cả mẹ và bé.

Uống nhiều nước có làm phù chân nặng hơn không?

Mẹ không nên uống ít nước để mong đỡ phù. Bộ Y tế khuyên phụ nữ mang thai uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày. Nếu bác sĩ có chỉ định hạn chế nước vì bệnh lý riêng, mẹ làm theo chỉ định đó.

Bị phù chân có nên tự đo huyết áp ở nhà không?

Nếu nhà có máy đo, mẹ có thể đo khi thấy phù tăng hoặc đau đầu, đo lúc ngồi nghỉ yên. Kết quả từ 140/90 mmHg trở lên, hoặc kèm các dấu hiệu cảnh báo ở trên, mẹ cần đi khám ngay chứ không chờ đến lịch hẹn.

Bà bầu bị phù chân có được uống thuốc lợi tiểu không?

Mẹ không tự ý dùng bất kỳ thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ, kể cả thuốc lợi tiểu hay các bài thuốc "tiêu phù". Phù thường gặp được cải thiện bằng nghỉ ngơi, vận động nhẹ và gác chân cao.

Mẹ còn băn khoăn?

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Mẹ cần tư vấn dưỡng chất theo tuần thai, gửi câu hỏi cho Perdays nhé.

Thấy hữu ích? Chia sẻ cho mẹ bầu khác